Bu çok önemli ve detaylı metin, Umre rehberinin ana ibadetlerinden biri olan Tavaf bölümünün hemen başına, müstakil bir başlık olarak yerleştirilmelidir. Daha önceki harflendirmeyi devam ettirerek, bu bölümü J. Hacer-i Esved olarak düzenleyelim.
⚫ J. Hacer-i Esved: Ahdin Yenilenmesi
Hacer-i Esved (Siyah Taş), Kâbe'nin güneydoğu köşesinde bulunan, tavafın başlama noktasını gösteren pratik bir faydasının yanı sıra, büyük manevi derinliğe sahip mübarek bir taştır.
1. Manevi Menşei ve Sembolik Anlamlar
Hacer-i Esved’in menşei ve manevi değeri hakkında pek çok rivayet bulunmaktadır. Bunlardan öne çıkan sembolik anlamlar şunlardır:
Cennetten Geliş: Cennetten indirildiği ve Nuh Tufanı'nda Ebû Kubeys Dağı'nda korunduğu rivayet edilir.
Günahlarla Kararma: Aslında beyaz olduğu ancak insanların günahları yüzünden karardığı ifade edilir.
Şahitlik: Cennette Allah'a verilen sözü yerine getirenlere Kıyamet Günü şahitlik edeceği inancı vardır.
Yerleştirilmesi: Kâbe'nin inşası sırasında Hz. İbrahim tarafından yerine konulmuştur. Risalet öncesi Kâbe onarımında ise, kabileler arasındaki anlaşmazlık üzerine Hz. Peygamber (s.a.s.) hakem seçilmiş ve taşı kendi elleriyle bir örtü üzerinde yerine yerleştirerek büyük bir kavgayı önlemiştir.
2. İstilam (Selamlama) Âdabı ve Sünnet
Hz. Peygamber'in (s.a.s.) uygulaması ve tavsiyeleri, Hacer-i Esved'i selamlama (İstilam) âdabının temelini oluşturur. Sünnete uygun davranış şöyledir:
Müsait Durumda: Hz. Peygamber, müsaitse taşı öper, değilse eliyle veya elindeki baston vb. bir şeyle dokunarak selamlar ve tavafa başlardı.
İzdihamdan Kaçınmak: Hz. Peygamber (s.a.s.), kalabalık durumlarda güçlü olanları bile zayıflara eziyet vermemek için izdihama girmemeleri konusunda uyarmıştır. İzdiham varsa, tehlil ve tekbir ile uzaktan selamlama ile yetinilmelidir.
Önemli İlke: Günümüzdeki mahşerî kalabalıkta, sünnete uyma adına başkalarına eziyet (eza cefa) etmek asla tasvip edilemez. Buradaki asıl sünnet, mutlaka öpmek değil, taşı bir şekilde selamlamaktır.
Uyarı: Hacer-i Esved'i öpmek için kardeşleriyle itişip kakışmak, ne Sünnettir ne de ibadet adabına uygundur.
3. Ahdin Temsili Yenilenmesi
Hacer-i Esved'i selamlarken Sahabe şu duayı okurdu: “Allah'ım! Sana inanarak, Kitabını ve Peygamberinin sünnetini tasdik ederek / Peygamberinin sünnetine uyarak.”
Bu davranışın derin manası, taşın kendisi değil, Hz. Peygamber'in sünneti ve örnek davranışıdır.
Hz. Ömer'in Sözü: Hz. Ömer'in (r.a.) o meşhur sözü, bu davranışı özetler: "Biliyorum ki sen bir taşsın. Ne zarar, ne de fayda verirsin. Eğer ben, Resûlullah’ın sana dokunduğunu görmeseydim, sana el sürmezdim." (Buharî)
Sembolizm: Hacer-i Esved'i selamlama, Allah'a verilmiş olan ahdi yenileme anlamına gelir. Kul, ruhlar âleminde verdiği kulluk sözünü, Beyt'in sahibinin önünde bu temsilî hareketle yineler ve pekiştirir.